Cách cải thiện tuần hoàn máu ngoại biên bằng thực phẩm tự nhiên
Tuần hoàn ngoại biên là dòng máu đi tới tay, chân và các cơ quan ở xa tim. Chế độ ăn không thể thay thuốc khi đã có bệnh mạch máu, nhưng ăn đúng giúp kiểm soát các yếu tố làm hẹp và xơ cứng mạch như mỡ máu, huyết áp, đường huyết và viêm mạn tính. Những thực phẩm có lợi đều quen thuộc với bữa cơm Việt: cá, rau lá xanh, đậu, các loại hạt, trái cây và gia vị như tỏi, gừng. Dưới đây là cách chọn và kết hợp chúng.
Tuần hoàn ngoại biên kém biểu hiện ra sao
Những dấu hiệu thường gặp gồm bàn tay bàn chân lạnh kể cả khi trời không lạnh, tê bì hoặc kiến bò, da chân khô và ít lông, vết thương ở chân lâu lành, đau bắp chân khi đi bộ và đỡ khi nghỉ. Nguyên nhân có thể đơn giản như ngồi lâu, ít vận động, nhưng cũng có thể là bệnh động mạch ngoại biên do xơ vữa, biến chứng đái tháo đường hay hút thuốc lá lâu năm.
Ở nam giới, động mạch dương vật có đường kính nhỏ, nên khi mạch máu toàn thân bắt đầu xấu đi, chức năng cương cứng thường bị ảnh hưởng khá sớm. Vì vậy chăm sóc tuần hoàn ngoại biên cũng là chăm sóc sức khỏe sinh lý.
Nhóm thực phẩm nên có mặt thường xuyên
Cá béo giàu omega-3
Cá thu, cá trích, cá hồi, cá ngừ, cá nục chứa axit béo omega-3 giúp giảm triglyceride và có tác dụng chống viêm. Hai bữa cá mỗi tuần là thói quen được nhiều hướng dẫn dinh dưỡng khuyến khích. Nên hấp, kho nhạt, nướng thay vì chiên ngập dầu.
Rau lá xanh đậm
Rau dền, rau muống, cải bó xôi, cải xanh, mồng tơi cung cấp kali, magie, folate và nitrat tự nhiên. Kali giúp cân bằng natri, hỗ trợ kiểm soát huyết áp. Nitrat trong rau được cơ thể chuyển hóa thành oxit nitric, phân tử giúp mạch máu giãn nở. Chi tiết về nhóm này có trong bài thực phẩm giàu oxit nitric.
Các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt
Đậu đỏ, đậu đen, đậu xanh, gạo lứt, yến mạch giàu chất xơ hòa tan, giúp giảm hấp thu cholesterol và ổn định đường huyết sau ăn. Thay một phần cơm trắng bằng gạo lứt hoặc thêm chè đậu ít đường là cách dễ thực hiện. Đậu nành và các chế phẩm như đậu phụ, sữa đậu nành không đường còn là nguồn đạm thực vật tốt; bạn có thể đọc thêm về vai trò của protein đậu nành với nam giới.
Hạt và quả hạch
Hạnh nhân, óc chó, đậu phộng, hạt điều, hạt lanh, hạt chia chứa chất béo không bão hòa, vitamin E và arginine. Một nắm nhỏ mỗi ngày là đủ; ăn quá nhiều dễ thừa năng lượng. Chọn loại rang mộc, không tẩm muối, đường.
Trái cây giàu chất chống oxy hóa
Cam, bưởi, ổi, dưa hấu, lựu, các loại quả mọng chứa vitamin C và polyphenol, hỗ trợ bảo vệ lớp nội mạc mạch máu. Ăn cả múi, cả tép thay vì chỉ uống nước ép để giữ chất xơ.
Gia vị: tỏi, gừng, nghệ, ớt
Các gia vị này có mặt trong nhiều món Việt và chứa hợp chất có hoạt tính sinh học. Bằng chứng về tác dụng trực tiếp lên tuần hoàn ở lượng ăn hằng ngày còn hạn chế, nhưng chúng giúp món ăn đậm đà hơn mà không cần thêm nhiều muối, đó đã là một lợi ích thực tế.
Những thứ nên hạn chế
- Muối và nước chấm mặn: nước mắm, mì gói, dưa muối, đồ khô làm tăng natri, đẩy huyết áp lên.
- Chất béo chuyển hóa và bão hòa: đồ chiên đi chiên lại, bánh quy công nghiệp, mỡ động vật, da gà, nội tạng.
- Đường tinh luyện: trà sữa, nước ngọt, bánh kẹo làm tăng cân, tăng triglyceride.
- Thịt chế biến sẵn: xúc xích, lạp xưởng, thịt nguội vừa mặn vừa nhiều chất béo.
- Rượu bia: uống nhiều làm tăng huyết áp và triglyceride.
Mỡ máu cao là kẻ thù lớn của mạch máu ngoại biên. Bài nguy hại từ mỡ máu cao giải thích cơ chế tắc nghẽn và ảnh hưởng đến sinh lý.
Gợi ý một ngày ăn uống thân thiện với mạch máu
| Bữa | Gợi ý |
|---|---|
| Sáng | Cháo yến mạch hoặc bánh mì nguyên cám với trứng luộc, một quả chuối |
| Phụ sáng | Một nắm nhỏ hạt điều hoặc óc chó không muối |
| Trưa | Cơm gạo lứt, cá thu kho nhạt, canh rau dền, đĩa rau luộc |
| Phụ chiều | Ổi hoặc cam, một cốc sữa chua không đường |
| Tối | Đậu phụ sốt cà chua, rau cải xào tỏi ít dầu, canh bí |
Thực đơn chỉ mang tính tham khảo. Nguyên tắc chung là một nửa đĩa là rau, một phần tư là đạm nạc (cá, đậu, thịt gia cầm bỏ da), một phần tư là tinh bột, ưu tiên loại nguyên hạt.
Thực phẩm chức năng có cần thiết không
Thị trường có rất nhiều viên uống quảng cáo "tăng tuần hoàn", "hoạt huyết", "bổ mạch". Thành phần thường là ginkgo biloba, dầu cá, nattokinase, L-arginine. Một số có thể tương tác với thuốc chống đông, thuốc huyết áp hoặc thuốc điều trị rối loạn cương, làm tăng nguy cơ chảy máu hoặc tụt huyết áp. Hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng, đặc biệt nếu bạn đang điều trị bệnh mạn tính. Thực phẩm tự nhiên trong bữa ăn vẫn là nền tảng an toàn hơn.
Kết hợp ăn uống với vận động
Thức ăn cung cấp nguyên liệu, còn vận động khiến mạch máu thực sự giãn nở và tạo mao mạch mới. Đi bộ đều đặn là liệu pháp hàng đầu cho người có triệu chứng đau cách hồi ở chân. Một vài động tác đơn giản như xoay cổ chân, kiễng gót, nâng chân khi ngồi lâu cũng giúp máu ở chân lưu thông tốt hơn. Xem thêm gợi ý trong bài các bài tập khắc phục tuần hoàn kém.
Khi nào cần đi khám
Hãy đi khám nếu chân đau khi đi bộ ngày càng sớm, có vết loét lâu lành ở bàn chân, một bên chân lạnh và nhợt hơn hẳn bên kia, hoặc tê bì kéo dài. Người hút thuốc, có đái tháo đường, tăng huyết áp, mỡ máu cao và trên 50 tuổi càng nên kiểm tra định kỳ. Bác sĩ có thể đo chỉ số huyết áp cổ chân - cánh tay hoặc siêu âm mạch máu để đánh giá chính xác. Chế độ ăn tốt sẽ phát huy hiệu quả cao nhất khi đi kèm điều trị đúng.
Câu hỏi thường gặp
Ăn tỏi sống có làm loãng máu không?
Tỏi chứa các hợp chất có thể ảnh hưởng nhẹ đến kết tập tiểu cầu, nhưng lượng ăn trong bữa cơm thường không gây vấn đề. Người đang dùng thuốc chống đông hoặc sắp phẫu thuật nên hỏi bác sĩ trước khi ăn tỏi liều cao hoặc dùng viên tỏi.
Uống cà phê có ảnh hưởng tuần hoàn ngoại biên không?
Caffeine có thể làm tăng huyết áp tạm thời ở một số người. Uống vừa phải thường không gây hại với người khỏe mạnh, nhưng người có tăng huyết áp hoặc tim đập nhanh nên hạn chế và theo dõi phản ứng của cơ thể.
Tay chân lạnh có phải luôn do tuần hoàn kém?
Không hẳn. Tay chân lạnh có thể do thời tiết, thiếu máu, suy giáp, căng thẳng hoặc hội chứng Raynaud. Nếu kéo dài hoặc kèm tê, đau, đổi màu da, bạn nên đi khám để tìm nguyên nhân.
Người ăn chay có đủ dưỡng chất cho mạch máu không?
Chế độ ăn chay giàu rau, đậu, hạt thường có lợi cho tim mạch. Cần chú ý bổ sung đủ vitamin B12, sắt và omega-3 từ hạt lanh, óc chó, hoặc theo tư vấn của chuyên gia dinh dưỡng.
Bài liên quan

Đái tháo đường và rối loạn cương: mạch máu bị ảnh hưởng thế nào
Hơn một nửa nam giới mắc đái tháo đường sẽ gặp rối loạn cương. Nhân Ngày Đái tháo đường 14/11, tìm hiểu cơ chế mạch máu, thần kinh và cách giảm nguy cơ.

Ngày Quốc tế Nam giới 19/11: 6 chỉ số tim mạch đàn ông nên biết
Nhân Ngày Quốc tế Nam giới 19/11, điểm lại 6 chỉ số tim mạch đàn ông nên biết: huyết áp, đường huyết, mỡ máu, vòng eo, nhịp tim và thói quen thuốc lá, rượu bia.

Trời lạnh huyết áp tăng: cách đo huyết áp tại nhà cho nam giới
Khi trời lạnh, mạch máu co lại khiến huyết áp tăng. Hướng dẫn nam giới tự đo huyết áp tại nhà mùa đông: thời điểm, cách ghi, ngưỡng 135/85, khi nào đi khám.

Tiệc tất niên và hội chứng tim ngày lễ: rượu bia với nhịp tim
Uống nhiều rượu bia dịp tất niên có thể gây rối loạn nhịp tim ở cả người khỏe mạnh, gọi là hội chứng tim ngày lễ. Dấu hiệu, ai dễ gặp và cách vui tiệc an toàn.