Ngày Quốc tế Nam giới 19/11: 6 chỉ số tim mạch đàn ông nên biết
Ngày Quốc tế Nam giới 19/11 năm nay rơi vào thứ Năm, và một món quà thiết thực cho chính mình là biết rõ các chỉ số tim mạch cơ bản. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh tim mạch là nguyên nhân tử vong hàng đầu toàn cầu, và phần lớn nguy cơ có thể đo được ngay tại cơ sở y tế ban đầu: huyết áp, đường huyết, mỡ máu, cân nặng. Những chỉ số này cũng liên quan trực tiếp đến sức khỏe sinh lý, vì cương dương phụ thuộc vào mạch máu khỏe.
Vì sao nhắc chuyện tim mạch vào ngày của đàn ông
Theo bảng thông tin về bệnh tim mạch của WHO (cập nhật 31/7/2025), ước tính 19,8 triệu người tử vong vì bệnh tim mạch năm 2022, chiếm khoảng 32% tổng số ca tử vong toàn cầu; nhồi máu cơ tim và đột quỵ chiếm 85% trong số đó. Các yếu tố hành vi chính gồm chế độ ăn không lành mạnh, ít vận động, sử dụng thuốc lá và rượu bia có hại. Những hành vi này biểu hiện ra thành huyết áp cao, đường huyết cao, mỡ máu cao, thừa cân và béo phì.
Nam giới thường đi khám muộn hơn, ngại nói về sức khỏe, và hay chỉ đến bệnh viện khi đã có triệu chứng. Trong khi đó, nhiều chỉ số nguy hiểm lại hoàn toàn im lặng.
1. Huyết áp
Đây là chỉ số dễ đo nhất và cũng dễ bị bỏ qua nhất. Theo bảng thông tin về tăng huyết áp của WHO, khoảng 44% người trưởng thành từ 30 đến 79 tuổi bị tăng huyết áp không biết mình mắc bệnh. Tăng huyết áp được chẩn đoán khi đo vào hai ngày khác nhau có huyết áp tâm thu từ 140 mmHg và/hoặc tâm trương từ 90 mmHg trở lên. Nếu bạn chưa đo lần nào trong năm nay, hãy bắt đầu từ đây. Huyết áp cao kéo dài làm hỏng lớp lót mạch máu, ảnh hưởng tới tim, não, thận và cả khả năng cương.
2. Đường huyết
Đái tháo đường type 2 thường tiến triển âm thầm nhiều năm. Một xét nghiệm đường huyết lúc đói hoặc HbA1c giúp biết bạn đang ở mức bình thường, tiền đái tháo đường hay đã mắc bệnh. Với nam giới, đường huyết cao kéo dài làm tổn thương cả mạch máu lẫn thần kinh, và rối loạn cương đôi khi là dấu hiệu xuất hiện sớm.
3. Mỡ máu
Bộ xét nghiệm mỡ máu thường gồm cholesterol toàn phần, LDL, HDL và triglyceride. LDL cao góp phần hình thành mảng xơ vữa, thu hẹp lòng mạch. Mảng xơ vữa không chọn chỗ: nó có thể làm hẹp động mạch vành và cả các động mạch nhỏ ở vùng chậu. Bác sĩ sẽ đánh giá kết quả dựa trên toàn bộ nguy cơ tim mạch của bạn, không chỉ một con số.
4. Vòng eo và cân nặng
WHO xếp thừa cân và béo phì vào nhóm yếu tố nguy cơ trung gian có thể đo ở cơ sở y tế ban đầu. Ngoài chỉ số khối cơ thể (BMI), vòng eo cho biết lượng mỡ bụng, loại mỡ liên quan chặt với rối loạn chuyển hóa. Một chiếc thước dây quấn ngang rốn là đủ để bắt đầu theo dõi tại nhà.
5. Nhịp tim và sức bền
Nhịp tim lúc nghỉ, khả năng leo vài tầng cầu thang mà không hụt hơi, hay cảm giác hồi hộp đánh trống ngực bất thường đều là thông tin đáng kể với bác sĩ. Sức bền thấp thường đi kèm lối sống ít vận động, yếu tố mà WHO đưa vào nhóm nguy cơ chính. Những bài tập giúp cải thiện tuần hoàn toàn thân được giới thiệu trong bài bài tập cardio tăng lưu thông máu.
6. Thuốc lá và rượu bia: chỉ số không cần máy đo
Số điếu thuốc mỗi ngày và số lần uống rượu mỗi tuần là hai "chỉ số" bạn tự biết rõ nhất. Theo bảng thông tin về thuốc lá của WHO (cập nhật 26/6/2026), thuốc lá giết hơn 7 triệu người mỗi năm, là yếu tố nguy cơ lớn của bệnh tim mạch và hô hấp; khói thuốc thụ động gây bệnh mạch vành, và sử dụng nicotine làm tăng nguy cơ tim mạch. WHO cũng khẳng định thuốc lá điện tử có hại và không an toàn.
Với rượu bia, không có mức uống nào hoàn toàn không rủi ro. Mỗi lần nâng ly ít đi là một lần giảm gánh cho tim và mạch máu.
Bảng tự kiểm tra nhanh
| Chỉ số | Đo ở đâu | Gợi ý hành động |
|---|---|---|
| Huyết áp | Tại nhà, nhà thuốc, trạm y tế | Đi khám nếu nhiều lần đo cao |
| Đường huyết | Xét nghiệm máu | Tầm soát nếu thừa cân, ít vận động, có người thân mắc |
| Mỡ máu | Xét nghiệm máu lúc đói | Bàn kết quả với bác sĩ |
| Vòng eo, cân nặng | Tại nhà | Theo dõi xu hướng hằng tháng |
| Nhịp tim, sức bền | Tại nhà, khám lâm sàng | Báo bác sĩ nếu hồi hộp, khó thở bất thường |
| Thuốc lá, rượu bia | Tự ghi nhận | Lập kế hoạch giảm, bỏ |
Từ chỉ số tim mạch đến sức khỏe sinh lý
Cương dương là quá trình phụ thuộc vào khả năng giãn nở của mạch máu. Khi huyết áp, đường huyết, mỡ máu đều trong tầm kiểm soát và không hút thuốc, mạch máu có điều kiện tốt nhất để làm việc. Ngược lại, rối loạn cương xuất hiện ở người trung niên có thể là tín hiệu nên kiểm tra tim mạch. Nhiều người dùng thuốc cho chuyện phòng the mà không biết huyết áp của mình bao nhiêu, điều không nên xảy ra, vì nhóm thuốc như tadalafil có thể làm hạ huyết áp và tương tác với thuốc tim mạch.
Lười vận động là điểm chung của rất nhiều đàn ông làm văn phòng. Tác hại của nó với tim mạch được phân tích trong bài tác hại của lười vận động với tim mạch nam giới.
Một kế hoạch nhỏ cho tuần 19/11
- Đo huyết áp ít nhất hai buổi trong tuần.
- Đặt lịch xét nghiệm máu cơ bản nếu đã quá một năm chưa kiểm tra.
- Đo vòng eo và ghi lại.
- Chọn một thói quen để thay đổi: bớt một cữ thuốc, bớt một buổi nhậu, thêm ba buổi đi bộ.
- Rủ bố, anh em hoặc bạn bè cùng làm. Đàn ông thường dễ đi khám hơn khi có người đi cùng.
Câu hỏi thường gặp
Ngày Quốc tế Nam giới là ngày nào?
Ngày Quốc tế Nam giới được tổ chức vào 19/11 hằng năm. Năm 2026, ngày này rơi vào thứ Năm. Một trong những mục tiêu chính của ngày này là nâng cao nhận thức về sức khỏe nam giới.
Đàn ông bao nhiêu tuổi nên bắt đầu kiểm tra tim mạch?
Không có mốc chung cho mọi người. Người có yếu tố nguy cơ như hút thuốc, thừa cân, gia đình có người bệnh tim, tăng huyết áp nên kiểm tra sớm hơn. Hãy hỏi bác sĩ về lịch phù hợp với mình.
Rối loạn cương có liên quan bệnh tim không?
Có thể. Cả hai cùng liên quan đến sức khỏe mạch máu và chung nhiều yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, mỡ máu cao, hút thuốc. Rối loạn cương ở tuổi trung niên là lý do hợp lý để kiểm tra tim mạch.
Bài liên quan

Đái tháo đường và rối loạn cương: mạch máu bị ảnh hưởng thế nào
Hơn một nửa nam giới mắc đái tháo đường sẽ gặp rối loạn cương. Nhân Ngày Đái tháo đường 14/11, tìm hiểu cơ chế mạch máu, thần kinh và cách giảm nguy cơ.

Trời lạnh huyết áp tăng: cách đo huyết áp tại nhà cho nam giới
Khi trời lạnh, mạch máu co lại khiến huyết áp tăng. Hướng dẫn nam giới tự đo huyết áp tại nhà mùa đông: thời điểm, cách ghi, ngưỡng 135/85, khi nào đi khám.

Tiệc tất niên và hội chứng tim ngày lễ: rượu bia với nhịp tim
Uống nhiều rượu bia dịp tất niên có thể gây rối loạn nhịp tim ở cả người khỏe mạnh, gọi là hội chứng tim ngày lễ. Dấu hiệu, ai dễ gặp và cách vui tiệc an toàn.

Thuốc lá điện tử bị cấm: tác hại lên mạch máu và sinh lý nam
Việt Nam cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; từ 15/5/2026 người dùng bị phạt 3–5 triệu đồng. Nicotine hại mạch máu và sinh lý nam ra sao, bỏ thế nào.